SportFitnessZone

ศัพท์ในฟิตเนสที่มือใหม่ได้ยินบ่อย เซต ซูเปอร์เซต คูลดาวน์ แปลว่าอะไร

ศัพท์ในฟิตเนสที่มือใหม่ได้ยินบ่อย เซต ซูเปอร์เซต คูลดาวน์ แปลว่าอะไร
ที่มา: Wikimedia Commons

“วันนี้วอร์มสั้นๆ แล้วเข้าคอมพาวด์เลยนะ จบด้วยซูเปอร์เซตแขนกับดรอปเซตอก อาทิตย์หน้าค่อยดีโหลด” เทรนเนอร์พูดจบอย่างคล่องแคล่ว ฝั่งมือใหม่พยักหน้ารับตลอด ทั้งที่ในหัวยังค้างอยู่ตั้งแต่คำที่สอง

ฉากแบบนี้เกิดขึ้นทุกวันในยิม ไม่ใช่เพราะมือใหม่ไม่ตั้งใจฟัง แต่เพราะโลกฟิตเนสมีภาษาของตัวเอง และส่วนใหญ่ยืมมาจากภาษาอังกฤษตรงๆ

ข้อดีคือคำศัพท์เหล่านี้หลายคำมีที่มาที่บอกความหมายอยู่ในตัว แค่รู้ที่มาก็จำได้ง่ายขึ้นมาก คล้ายกับชื่อสถานที่ที่บอกภูมิประเทศเดิมไว้ อย่างย่านในนนทบุรีหลายแห่งที่ชื่อบอกว่าเคยเป็นชุมชนริมน้ำหรือปากคลองมาก่อน ใครสนใจความหมายของบางกับปากในชื่อถิ่นนนทบุรี ลองอ่านต่อได้ ส่วนในยิม ลองไล่ไปทีละกลุ่มด้านล่าง

ศัพท์เรื่องการนับและโครงตาราง

กลุ่มนี้ได้ยินบ่อยที่สุด เพราะใช้อธิบายว่าวันนั้นจะฝึกอะไร มากน้อยแค่ไหน

เรป (Rep)

ย่อมาจาก Repetition คือการทำท่าหนึ่งครบหนึ่งรอบ เช่น ย่อตัวลงแล้วลุกขึ้นยืนหนึ่งครั้ง นับเป็นหนึ่งเรป

เซต (Set)

กลุ่มของเรปที่ทำต่อเนื่องกันโดยไม่หยุดพัก เมื่อจบเซตก็พัก แล้วเริ่มเซตใหม่ ในโปรแกรมฝึกมักเขียนจำนวนเซตคูณจำนวนเรปไว้คู่กัน ซึ่งตัวเลขที่เหมาะกับแต่ละคนขึ้นอยู่กับเป้าหมายและพื้นฐาน

ซูเปอร์เซต (Superset)

การทำสองท่าต่อกันโดยไม่พักระหว่างท่า แล้วค่อยพักหลังจบทั้งคู่ มักจับคู่กล้ามเนื้อฝั่งตรงข้าม เช่น ท่าดันกับท่าดึง ช่วยประหยัดเวลาเมื่อมีเวลาฝึกจำกัด

ดรอปเซต (Drop Set)

ทำท่าเดิมจนใกล้หมดแรง แล้วลดน้ำหนักลงทันทีและทำต่อโดยไม่พัก เป็นเทคนิคเพิ่มความหนัก มือใหม่ยังไม่จำเป็นต้องใช้ ควรฝึกท่าพื้นฐานให้มั่นคงก่อน

ตารางฝึก (Program / Split)

คำว่า Split หมายถึงการแบ่งฝึกกล้ามเนื้อคนละกลุ่มในแต่ละวัน ส่วน Full Body คือฝึกทั้งตัวในวันเดียว ถ้ายังไม่รู้จะวางแบบไหน ดูแนวทางจัดวันฝึกช่วงแรกที่เพิ่งสมัครฟิตเนสประกอบได้

ศัพท์เรื่องชนิดของอุปกรณ์และท่า

ฟรีเวท (Free Weight)

น้ำหนักที่ไม่ได้ยึดติดกับเครื่อง เช่น ดัมเบล บาร์เบล เคตเทิลเบล ผู้ฝึกต้องคุมทิศทางและสมดุลเอง จึงต้องใช้กล้ามเนื้อช่วยประคองมากกว่า

แมชชีน (Machine)

เครื่องที่กำหนดเส้นทางการเคลื่อนไหวไว้แล้ว ปรับเบาะและน้ำหนักได้ เหมาะกับการเริ่มต้นเพราะคุมท่าง่าย แต่ต้องปรับเบาะให้เข้ากับสรีระทุกครั้ง

ท่าคอมพาวด์ (Compound)

ท่าที่ใช้หลายข้อต่อและกล้ามเนื้อหลายกลุ่มพร้อมกัน เช่น สควอท เดดลิฟต์ วิดพื้น ดึงข้อ มักวางไว้ต้นการฝึกตอนร่างกายยังสดอยู่ ลองดูตัวอย่างการฝึกท่ากลุ่มนี้อย่างใจเย็นได้ในสควอทแบบย่อช้าเพื่อคุมจังหวะ

ท่าไอโซเลต (Isolation)

ท่าที่เน้นข้อต่อเดียวและกล้ามเนื้อกลุ่มเดียว เช่น ท่างอแขนด้วยดัมเบล หรือท่าเหยียดเข่าบนเครื่อง ใช้เก็บรายละเอียดหลังจบท่าหลัก

ฟอร์ม (Form)

หมายถึงท่าทางในการทำท่านั้นๆ คำว่า “ฟอร์มเสีย” แปลว่าท่าเริ่มผิดจากแนวที่ถูกต้อง มักเกิดตอนเหนื่อยหรือน้ำหนักมากเกินไป เป็นสัญญาณให้หยุดเซตนั้น

ศัพท์เรื่องร่างกายและการฟื้นตัว

วอร์มอัพ (Warm-up)

ช่วงเตรียมร่างกายก่อนฝึกหลัก ด้วยการขยับเบาๆ และท่าที่คล้ายท่าหลักแต่เบากว่า ให้ข้อต่อและกล้ามเนื้อพร้อมรับแรง

คูลดาวน์ (Cool-down)

ช่วงผ่อนลงหลังฝึก เช่น เดินช้าๆ ยืดเหยียดเบาๆ ให้ลมหายใจกับการเต้นของหัวใจค่อยๆ กลับสู่ภาวะปกติ ไม่หยุดกะทันหันทันทีหลังฝึกหนัก

DOMS

ย่อมาจาก Delayed Onset Muscle Soreness คืออาการกล้ามเนื้อปวดเมื่อยที่มักโผล่มาในวันถัดไปหลังฝึกท่าใหม่หรือฝึกหนักกว่าปกติ เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป แต่ถ้าปวดแปลบเฉพาะจุด บวมผิดปกติ หรือปวดมากจนขยับไม่ได้ ควรพบแพทย์

ดีโหลด (Deload)

ช่วงที่ตั้งใจลดความหนักของการฝึกลงชั่วคราว ให้ร่างกายได้พักฟื้นหลังฝึกต่อเนื่องมาระยะหนึ่ง ไม่ใช่การหยุดฝึก แต่เป็นการฝึกเบาลงอย่างมีแผน

พีอาร์ (PR)

ย่อมาจาก Personal Record คือสถิติดีที่สุดของตัวเองในท่านั้นหรือระยะนั้น เช่น ยกได้หนักที่สุด หรือวิ่งได้เร็วที่สุด เป็นการเทียบกับตัวเองเท่านั้น ไม่ใช่เทียบกับคนอื่น

เทรนเนอร์ (Personal Trainer)

ผู้ฝึกสอนที่ช่วยวางโปรแกรมและดูท่าให้ เทรนเนอร์ที่ดีจะยินดีอธิบายศัพท์ทุกคำเมื่อถูกถาม การถามจึงไม่ใช่เรื่องน่าอายเลย ส่วนใครเริ่มสนใจงานนี้จริงจัง อ่านเส้นทางการเรียนและงานจริงของอาชีพเทรนเนอร์เพิ่มได้