SportFitnessZone

นั่งพื้นนานแล้วเมื่อยสะโพก ฝึกความยืดหยุ่นให้นั่งขัดสมาธิได้สบายขึ้น

นั่งพื้นนานแล้วเมื่อยสะโพก ฝึกความยืดหยุ่นให้นั่งขัดสมาธิได้สบายขึ้น
ที่มา: Wikimedia Commons

พระเริ่มสวดไปได้ครึ่งทาง ญาติผู้ใหญ่ยังนั่งพับเพียบนิ่งเหมือนไม่รู้สึกอะไร แต่ขาของเราเริ่มเหน็บกินตั้งแต่ปลายเท้าขึ้นมาถึงน่อง พอพิธีจบทุกคนลุกไปยกสำรับ เรากลับต้องค่อยๆ ยันพื้นลุก แล้วเดินกะเผลกไปอีกหลายก้าว

ต้นเหตุส่วนหนึ่งอยู่ที่สะโพก คนนั่งเก้าอี้ทั้งวันมักหมุนข้อสะโพกออกด้านนอกได้ไม่สุด ขาหนีบตึง และสะโพกด้านนอกไม่ชินกับการพับขานานๆ ร่างกายเลยชดเชยด้วยการบิดเข่า งอหลัง หรือเกร็งเอว จนเมื่อยไปทั้งตัว

ช่วงก่อนนั่งนาน: เตรียมสะโพกไว้ล่วงหน้า

ความยืดหยุ่นแบบนี้ฝึกได้ แต่ต้องทำซ้ำในวันธรรมดา ไม่ใช่ยืดหนักๆ ครั้งเดียวในเช้าวันงาน ลองนั่งพื้นดูโทรทัศน์หรือพับผ้าบ่อยขึ้น โดยมีเบาะรองก้นให้สะโพกสูงกว่าเข่าเล็กน้อย หลังจะตั้งตรงได้ง่ายโดยไม่ต้องเกร็ง

ท่าที่ช่วยเปิดสะโพกมีไม่กี่ท่า เลือกจากตารางนี้ได้ ไม่ต้องทำครบในวันเดียว

ท่ายืดส่วนที่ได้ข้อควรระวัง
ท่าผีเสื้อ (Butterfly) นั่งประกบฝ่าเท้าขาหนีบและต้นขาด้านในห้ามเอามือกดเข่าลงพื้น ปล่อยให้เข่าลดลงเองตามน้ำหนัก
นั่งขัดสมาธิแล้วเอนตัวไปหน้าสะโพกด้านนอกและก้นเอนจากข้อพับสะโพก หลังยังยาว ไม่ห่อไหล่
ท่านอนไขว่ห้าง (Figure Four)ก้นและสะโพกด้านนอกถ้ารู้สึกจี๊ดที่เข่า ให้ดึงขาเข้าหาตัวน้อยลง
คุกเข่าข้างเดียวดันสะโพกไปหน้าด้านหน้าสะโพกที่ตึงจากการนั่งเก้าอี้รองเข่าด้วยผ้าพับ ไม่แอ่นหลังล่าง

ทุกท่าต้องหายใจได้ปกติ ถ้ากลั้นหายใจหรือกัดฟันอยู่ แปลว่าลงลึกเกินไป ให้ถอยกลับมานิดหนึ่ง ตึงพอรับได้ ไม่ใช่เจ็บ

ส่วนเช้าวันงานจริง แค่เดินไปมา หมุนสะโพก แกว่งขาเบาๆ ให้ข้อต่ออุ่นก็พอ ใครยังสับสนว่าแบบไหนเหมาะกับก่อนกิจกรรม แนะนำให้อ่านเรื่องความต่างของการยืดค้างกับการวอร์มแบบขยับตัวประกอบ

ช่วงระหว่างนั่ง: เปลี่ยนท่าบ่อยกว่าที่คิด

ไม่มีท่านั่งพื้นท่าไหนที่นั่งนิ่งได้ตลอดโดยไม่เมื่อย คนที่นั่งพื้นเป็นงานประจำ เช่น นักดนตรีไทยที่นั่งขัดสมาธิอยู่กลางวงฆ้องตลอดการซ้อม ก็ยังขยับตัวเล็กๆ อยู่เรื่อยๆ ใครสงสัยว่าเหตุใดครูดนตรีไทยจึงมักให้ศิษย์ใหม่เริ่มจับไม้ตีที่ฆ้องวงใหญ่ก่อนเครื่องอื่น ก็ไปอ่านต่อได้

เทคนิคที่ใช้ได้ระหว่างนั่ง:

ช่วงพิธีที่ขยับบ่อยไม่ได้ ให้เลือกเบาะหนาตั้งแต่แรก หรือขอนั่งริมแถวที่ยืดขาได้ง่าย

ช่วงหลังลุก: ปลุกขาก่อนเดิน

ตอนขาเหน็บ อย่าลุกพรวดแล้วเดินทันที เพราะเท้ายังรับรู้ไม่เต็มที่ ข้อเท้าพลิกได้ง่าย ให้ยืดขาออก กระดกข้อเท้าขึ้นลงช้าๆ จนรู้สึกถึงปลายเท้า แล้วค่อยยันพื้นหรือจับของที่มั่นคงลุกขึ้น

เมื่อยืนได้แล้ว ลองทำต่อสั้นๆ:

  1. ย่ำเท้าอยู่กับที่เบาๆ ให้เลือดไหลเวียน
  2. ยืนจับผนัง แกว่งขาไปหน้าหลังทีละข้าง
  3. หมุนสะโพกเป็นวงกว้างทั้งสองทิศทาง

กลับถึงบ้านค่อยทำท่าในตารางอีกรอบ ตอนกล้ามเนื้อยังอุ่น

ถ้าอยากฝึกต่อเนื่องมากกว่าการยืดเองที่บ้าน คลาสที่เน้นการเคลื่อนไหวช้าและการหายใจก็เป็นตัวเลือกที่ดี ลองดูว่าโยคะกับพิลาทิสเหมาะกับเป้าหมายแบบไหนก่อนสมัคร และเพราะสะโพกที่ยืดหยุ่นอย่างเดียวยังไม่พอ ถ้ากล้ามเนื้อก้นอ่อนแรงจากการนั่งทั้งวันด้วย การฝึกให้ก้นกลับมาทำงานช่วยพยุงหลังส่วนล่างจะทำให้นั่งพื้นได้มั่นคงขึ้นอีกขั้น

ทั้งหมดนี้ใช้กับคนที่ข้อต่อปกติดี ส่วนคนที่เคยผ่าตัดเข่าหรือสะโพก มีข้อเสื่อม หรือปวดข้อเรื้อรัง ไม่ต้องฝืนนั่งพื้นเหมือนคนอื่น นั่งเก้าอี้หรือใช้เบาะเสริมให้สูงขึ้นก็สุภาพพอสำหรับทุกงาน และควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนเริ่มท่ายืดใดๆ