SportFitnessZone

ก้นไม่ค่อยทำงานเพราะนั่งทั้งวัน ฝึกสะโพกให้ช่วยหลังส่วนล่าง

ก้นไม่ค่อยทำงานเพราะนั่งทั้งวัน ฝึกสะโพกให้ช่วยหลังส่วนล่าง
ที่มา: Wikimedia Commons

ลุกจากเก้าอี้หลังประชุมยาวหรือทำงานหน้าจอติดกันหลายชั่วโมง ร่างกายมักส่งสัญญาณมาเป็นชุด ด้านหน้าสะโพกตึงจนยืดตัวตรงไม่สุดในก้าวแรก หลังส่วนล่างรู้สึกล้าเหมือนแบกอะไรไว้ทั้งที่แค่นั่งเฉยๆ ต้องเดินไปอีกสองสามก้าวกว่าทุกอย่างจะคลายตัว

อาการแบบนี้ไม่ได้แปลว่าร่างกายพัง แต่เป็นสัญญาณว่ากล้ามเนื้อบางกลุ่มถูกปล่อยให้พักนานเกินไป และกลุ่มที่โดนหนักที่สุดคือสะโพกกับก้น

กล้ามเนื้อสะโพกและก้นมีหน้าที่อะไรบ้าง

กล้ามเนื้อก้น (Glutes) เป็นกลุ่มกล้ามเนื้อใหญ่ที่อยู่ด้านหลังและด้านข้างของสะโพก มันทำงานทุกครั้งที่เราเหยียดสะโพกไปข้างหลัง เช่น ตอนลุกจากเก้าอี้ ขึ้นบันได หรือก้าวเดินเร็วๆ

ส่วนที่อยู่ด้านข้างสะโพกช่วยประคองเชิงกรานให้นิ่งเวลายืนขาเดียว ลองสังเกตตอนเดิน ทุกจังหวะที่เท้าข้างหนึ่งลอยขึ้น สะโพกอีกข้างต้องรับน้ำหนักทั้งตัวไว้ไม่ให้เชิงกรานเอียงตก งานเล็กๆ นี้เกิดซ้ำนับไม่ถ้วนในแต่ละวันโดยเราแทบไม่รู้ตัว

เมื่อกล้ามเนื้อก้นแข็งแรงและทำงานได้ดี มันจะเป็นตัวหลักในการยกและดันตัว หลังส่วนล่างจึงไม่ต้องรับภาระเกินหน้าที่ของตัวเอง

นั่งนานแล้วสะโพกขี้เกียจได้อย่างไร

ตอนนั่ง สะโพกอยู่ในท่างอตลอดเวลา กล้ามเนื้อด้านหน้าสะโพก (Hip Flexors) อยู่ในสภาพหดสั้น ขณะที่กล้ามเนื้อก้นถูกทับและแทบไม่ได้ออกแรงเลย ถ้าเป็นแบบนี้วันละหลายชั่วโมงติดต่อกันเป็นเดือนเป็นปี ร่างกายก็ค่อยๆ ชินกับรูปแบบนี้

ผลที่ตามมาคือ เวลาต้องลุก ยกของ หรือออกกำลังกาย กล้ามเนื้อก้นอาจตอบสนองช้ากว่าที่ควร กล้ามเนื้ออื่นอย่างหลังส่วนล่างหรือต้นขาด้านหลังจึงรีบเข้ามาช่วยแทน ไม่ได้อันตรายทันที แต่เมื่อทำซ้ำไปนานๆ บางคนจะรู้สึกว่าหลังล้าง่ายกว่าส่วนอื่น

กลุ่มคนที่เจอบ่อยไม่ได้มีแค่พนักงานออฟฟิศ คนที่ขับรถเป็นเวลานานก็อยู่ในข่ายเดียวกัน เช่น คนรักรถที่ชอบออกทริปข้ามภาค ใครกำลังวางแผนขับรถทางไกลผ่านหลายจังหวัดในทริปเดียว ควรเผื่อจุดแวะพักให้ได้ลุกเดินยืดตัวเป็นช่วงๆ แล้วกลับถึงบ้านค่อยปลุกสะโพกด้วยท่าฝึกง่ายๆ

ท่าทางช่วงบนก็มีปัญหาคล้ายกัน ใครที่นั่งก้มหน้าจอจนไหล่ม้วนไปข้างหน้าด้วย อ่านต่อได้ที่เรื่องฝึกหลังส่วนบนเมื่อไหล่ห่อคอยื่น ซึ่งเป็นอีกครึ่งหนึ่งของภาพเดียวกัน

ท่าพื้นฐานปลุกสะโพกให้กลับมาทำงาน

หัวใจของการฝึกช่วงแรกไม่ใช่ความหนัก แต่คือการรู้สึกว่าก้นเป็นตัวออกแรงจริงๆ ทำช้าๆ หยุดค้างสั้นๆ ตรงจุดที่บีบแน่นที่สุด แล้วค่อยลดลง

วิธีเช็กว่าก้นทำงานจริง วางมือแตะก้นระหว่างทำ ถ้ารู้สึกได้ว่ากล้ามเนื้อใต้มือแข็งตัวขึ้นทุกครั้งที่ดันสะโพก แปลว่ามาถูกทาง แต่ถ้าที่ล้าก่อนกลับเป็นหลังส่วนล่างหรือด้านหลังต้นขา ให้ลดระยะการเคลื่อนไหวลงและตั้งใจบีบก้นให้มากขึ้น

ใส่ท่าเหล่านี้ในตารางที่มีอยู่แล้ว

ไม่จำเป็นต้องเพิ่มวันฝึกใหม่ วิธีที่ง่ายที่สุดคือเอาท่าปลุกสะโพกไปไว้ช่วงวอร์มอัพของวันที่ฝึกขาหรือฝึกทั้งตัว ให้ก้นตื่นตัวก่อนเข้าสู่ท่าหลักอย่างสควอทหรือเดดลิฟต์ เมื่อพร้อมจะขยับไปท่าหลัก ลองดูวิธีย่อตัวแบบคุมจังหวะให้มั่นคงเพื่อให้แรงจากสะโพกถูกใช้เต็มที่

วันที่ไม่ได้เข้ายิม ทำกลูตบริดจ์กับคลามเชลล์บนพื้นห้องนอนได้เลย ใช้แค่พื้นที่ขนาดเสื่อหนึ่งผืน บางคนชอบแทรกไว้ตอนเช้าก่อนออกจากบ้าน บางคนทำตอนพักเที่ยงหลังลุกเดิน ช่วงไหนทำได้สม่ำเสมอคือช่วงที่ดีที่สุด

อีกนิสัยที่ช่วยได้มากกว่าท่าฝึกใดๆ คือการลุกจากเก้าอี้บ่อยขึ้น ตั้งเตือนตัวเองให้ลุกยืน เดินไปเติมน้ำ หรือคุยงานแบบยืนบ้าง การฝึกไม่กี่นาทีชดเชยการนั่งทั้งวันได้ไม่หมด แต่สองอย่างนี้รวมกันทำให้สะโพกค่อยๆ กลับมาทำหน้าที่ของมัน

ช่วงแรกให้ความสำคัญกับท่าทางมากกว่าจำนวน และทบทวนหลักพื้นฐานกันเจ็บระหว่างฝึกไว้เสมอ ใครที่ปวดหลังร้าวลงขา มีอาการชา หรือขาอ่อนแรงร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจหาสาเหตุก่อนฝึกต่อ