SportFitnessZone

ฝุ่นขึ้นสูงแต่ตารางวิ่งยังรออยู่ ดูค่าอากาศแล้วตัดสินใจอย่างไร

ฝุ่นขึ้นสูงแต่ตารางวิ่งยังรออยู่ ดูค่าอากาศแล้วตัดสินใจอย่างไร
ที่มา: Wikimedia Commons

แดดเช้าส่องผ่านม่านสีเทาอ่อนๆ ที่ลอยอยู่เหนือหลังคาบ้าน ตึกสูงที่ปกติเห็นชัดอยู่ปลายถนน วันนี้เหลือแค่เงาจางๆ ขอบฟ้าดูเหมือนภาพที่ถูกถ่ายผ่านกระจกขุ่น รองเท้าวิ่งวางรออยู่หน้าประตู ตารางในมือถือบอกว่าวันนี้คือวันวิ่งยาว

ช่วงปลายปีที่อากาศเริ่มเย็นเป็นช่วงที่หลายคนรอคอยเพราะออกไปวิ่งแล้วไม่ร้อนจนหมดแรง แต่ในหลายพื้นที่ช่วงเดียวกันนี้ก็มักมาพร้อมฝุ่นละอองที่ลอยค้างเพราะอากาศนิ่ง ทำให้ต้องตัดสินใจกันแทบทุกเช้าว่าจะออกไปดีไหม ส่วนเรื่องผิวแห้ง ปากแตก และการดูแลตัวเองเมื่ออากาศเย็นลงในช่วงหน้าหนาวของเมืองไทย มีเขียนแยกไว้ให้อ่าน ส่วนที่นี่ขอโฟกัสเรื่องฝุ่นกับแผนฝึก

ตารางช่วยตัดสินใจเบื้องต้น

ตารางนี้เป็นแนวทางคร่าวๆ ใช้คู่กับค่าที่หน่วยงานทางการประกาศเสมอ ไม่ควรใช้สายตาตัดสินใจอย่างเดียว เพราะบางวันฟ้าดูใสแต่ค่าฝุ่นสูง และบางวันฟ้าหม่นเพราะความชื้นมากกว่าฝุ่น

สภาพอากาศที่เห็นทางเลือกการฝึกข้อควรระวัง
ฟ้าใส มองเห็นไกล และค่าทางการอยู่ในระดับดีฝึกกลางแจ้งตามแผนได้ยังควรเช็กค่าก่อนออก เพราะค่าเปลี่ยนได้ระหว่างวัน
ฟ้าหม่นเล็กน้อย ค่าทางการเริ่มอยู่ในระดับที่เตือนกลุ่มเสี่ยงลดความหนักหรือระยะลง หรือเปลี่ยนเป็นเดินเร็วแทนวิ่งคนมีโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์ควรย้ายเข้าในร่ม
ฟ้าขมุกขมัวชัด ตึกไกลมองไม่เห็น ค่าทางการอยู่ในระดับที่มีผลต่อสุขภาพย้ายเข้าในร่ม เช่น ลู่วิ่ง ฝึกเวท หรือฝึกน้ำหนักตัวในห้องงดการฝึกหนักกลางแจ้ง ปิดหน้าต่างห้องที่ใช้ฝึกถ้าจำเป็น
หมอกควันหนา ได้กลิ่นควัน แสบตาหรือคันคอแม้อยู่นิ่งพักการฝึกหนัก ทำแค่ยืดเหยียดเบาๆ ในห้องที่อากาศดีถ้ามีอาการหายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือไอไม่หยุด ควรพบแพทย์

ทำไมการวิ่งในวันฝุ่นสูงต่างจากการเดินผ่านเฉยๆ

เวลาเดินไปทำงาน เราหายใจช้าและตื้น แต่เมื่อวิ่งหรือออกแรงหนัก ร่างกายต้องการออกซิเจนมากขึ้น จึงหายใจเร็วและลึกกว่าเดิมมาก หลายคนเปลี่ยนจากหายใจทางจมูกเป็นหายใจทางปาก ซึ่งข้ามด่านกรองตามธรรมชาติไปส่วนหนึ่ง ปริมาณอากาศที่ผ่านเข้าปอดในช่วงฝึกจึงมากกว่าตอนเดินธรรมดาอย่างชัดเจน แม้จะอยู่ข้างนอกนานเท่ากัน

อีกเรื่องที่มักเข้าใจผิด คือคิดว่าใส่หน้ากากแล้ววิ่งหนักได้ตามปกติ หน้ากากช่วยได้ในชีวิตประจำวัน แต่ระหว่างวิ่งหนัก หน้ากากที่แนบสนิทจะทำให้หายใจลำบาก หลายคนจึงขยับหรือถอดออกบ่อยจนรอยรั่วเกิดขึ้น และหน้ากากที่หายใจสบายมักแนบหน้าไม่สนิท สรุปคือหน้ากากไม่ได้ทำให้การวิ่งหนักในวันฝุ่นสูงปลอดภัยเสมอไป การลดความหนักหรือย้ายเข้าในร่มยังเป็นทางที่ตรงกว่า

ย้ายเข้าในร่มแล้วฝึกอะไรแทนได้บ้าง

วันที่ฝุ่นสูงไม่จำเป็นต้องเป็นวันว่าง ลองมองว่าเป็นโอกาสเปลี่ยนรูปแบบการฝึก

สลับวันเวทกับวันวิ่ง ถ้าตารางสัปดาห์นี้มีทั้งสองอย่าง ย้ายวันเวทมาไว้ในวันที่ฝุ่นสูง แล้วเก็บวันวิ่งไว้ในวันที่อากาศดีกว่า ใครที่ยังลังเลเรื่องลำดับคาร์ดิโอกับเวทเมื่อทำในวันเดียวกันก็ใช้จังหวะนี้จัดตารางใหม่ไปพร้อมกัน

ใช้ลู่วิ่งหรือเครื่องคาร์ดิโอในยิม ถ้าไม่อยากวิ่งบนลู่นานๆ เพราะเบื่อ การเดินขึ้นความชันบนลู่วิ่งช่วยให้หัวใจได้ทำงานโดยไม่ต้องวิ่งเร็ว

ฝึกในห้องที่บ้าน ท่าน้ำหนักตัว เช่น สควอท ลันจ์ วิดพื้น หรือแพลงก์ ทำได้ในพื้นที่ไม่มาก ปิดหน้าต่างและใช้เครื่องฟอกอากาศถ้ามี แนวคิดคล้ายกับช่วงย้ายการออกกำลังกายเข้าร่มตลอดหน้าฝน แค่สาเหตุเปลี่ยนจากฝนเป็นฝุ่น

ยอมให้แผนยืดหยุ่น ถ้าฝุ่นสูงติดกันหลายวัน การวิ่งระยะยาวที่ตั้งเป้าไว้อาจต้องเลื่อนออกไป ร่างกายไม่ได้ถอยหลังเพราะพลาดการวิ่งไม่กี่ครั้ง แต่ปอดที่ระคายเคืองซ้ำๆ อาจทำให้ต้องพักนานกว่านั้น

สังเกตร่างกายระหว่างและหลังออกกำลังกาย

ถ้าออกไปข้างนอกแล้วเริ่มไอ แสบตา คัดจมูก เจ็บคอ หรือรู้สึกหายใจไม่อิ่มทั้งที่ยังไม่ได้วิ่งหนัก ให้ลดความเร็วลงเป็นเดินแล้วกลับเข้าในร่ม อาการหายใจลำบากมาก แน่นหน้าอก เวียนหัว หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นสัญญาณให้หยุดทันทีและไปพบแพทย์

ช่วงที่ฟ้าเริ่มหม่นแบบนี้ ให้การเปิดดูค่าคุณภาพอากาศเป็นสิ่งแรกที่ทำก่อนออกจากบ้าน โดยใช้ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลของหน่วยงานทางการในพื้นที่ของคุณก่อน และถ้ามีโรคหอบหืด โรคปอด หรือโรคหัวใจ ควรถามแพทย์ที่ดูแลอยู่ว่าควรปรับการออกกำลังกายในวันฝุ่นสูงอย่างไร