SportFitnessZone

หายใจไม่ทันตอนวิ่ง ฝึกจังหวะหายใจให้วิ่งได้สบายขึ้น

หายใจไม่ทันตอนวิ่ง ฝึกจังหวะหายใจให้วิ่งได้สบายขึ้น
ที่มา: Wikimedia Commons

วิ่งออกไปได้ไม่ไกล ลมหายใจก็เริ่มถี่จนได้ยินเสียงตัวเอง อกบีบขึ้นลงเร็วแต่เหมือนอากาศเข้าไม่ถึงปอด จากนั้นก็มีอาการจุกแปลบที่ชายโครงขวา ต้องเอามือกดไว้แล้วชะลอลงเป็นเดิน ทั้งที่ขายังไหวอยู่เลย มือใหม่หัดวิ่งแทบทุกคนเคยเจอช่วงเวลานี้ และหลายคนเลิกวิ่งไปเพราะคิดว่าตัวเองไม่เหมาะกับการวิ่ง

ความจริงคือปัญหาส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ที่ปอด แต่อยู่ที่ความเร็วและจังหวะ ลองไล่ดูคำถามที่มักได้ยินบ่อยทีละข้อ

ทำไมวิ่งได้แป๊บเดียวก็หอบแล้ว

สาเหตุที่พบมากที่สุดคือวิ่งเร็วเกินกว่าที่ร่างกายตอนนี้รับไหว มือใหม่มักออกตัวเร็วเกินไปสำหรับระบบหัวใจและการหายใจที่ยังไม่ชิน

วิธีเช็กง่ายที่สุดคือการพูด ถ้ายังคุยเป็นประโยคได้แม้จะหอบเล็กน้อย ความเร็วกำลังดี ถ้าพูดได้ทีละคำ ให้ชะลอลง หลายคนต้องวิ่งช้าจนเหมือนแทบไม่ได้วิ่ง และนั่นคือจุดเริ่มที่ถูกต้อง

ถ้ายังวิ่งต่อเนื่องไม่ได้ ให้เดินสลับวิ่ง วิ่งช้าๆ ช่วงหนึ่ง เดินจนลมหายใจกลับมาปกติ แล้ววิ่งต่อ ช่วงวิ่งจะยาวขึ้นเองเมื่อร่างกายปรับตัว

ส่วนใครที่ทั้งวิ่งและยกเวทในวันเดียวกัน ลำดับการฝึกก็มีผลต่อความเหนื่อยตอนวิ่งด้วย ดูว่าควรวางคาร์ดิโอไว้ก่อนหรือหลังเวทเพิ่มเติม

ควรหายใจทางจมูกหรือทางปาก

ตอนวิ่งเบามากๆ หายใจทางจมูกอย่างเดียวได้ แต่เมื่อความเร็วเพิ่มขึ้น ร่างกายต้องการอากาศมากขึ้น การหายใจทั้งจมูกและปากพร้อมกันจึงเป็นเรื่องปกติและเหมาะสมกว่า ไม่ต้องฝืนปิดปากเพื่อให้ดูถูกต้อง

สิ่งที่ช่วยได้มากกว่าการเลือกช่องทางคือการหายใจออกให้สุด หลายคนหายใจเข้าแรงแต่หายใจออกสั้น อากาศเก่าค้างอยู่ในปอด ทำให้รู้สึกเหมือนอากาศไม่พอ ลองตั้งใจเป่าลมออกยาวๆ ทางปาก แล้วปล่อยให้การหายใจเข้าเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

หายใจด้วยท้องคืออะไร ต้องฝึกไหม

การหายใจด้วยท้อง หรือใช้กะบังลม คือหายใจเข้าแล้วหน้าท้องขยาย แทนการยกไหล่และอกอย่างเดียว อากาศเข้าได้ลึกกว่า และไหล่กับคอไม่เกร็ง

ฝึกได้ตอนนอนหงาย วางมือข้างหนึ่งบนอก อีกข้างบนท้อง หายใจเข้าช้าๆ ให้มือบนท้องยกขึ้นมากกว่า คุ้นแล้วค่อยลองตอนเดินเร็วและวิ่งช้า

แกนกลางลำตัวที่แข็งแรงก็ช่วยให้ลำตัวตั้งตรงระหว่างวิ่ง ทรวงอกจึงขยายได้เต็มที่ ท่าพื้นฐานอย่างแพลงก์ที่จัดท่าให้ถูกตั้งแต่ต้นเป็นจุดเริ่มที่ดี

ต้องนับก้าวให้ตรงกับลมหายใจไหม

นักวิ่งบางคนใช้การนับก้าวคู่กับลมหายใจเพื่อคุมจังหวะ ซึ่งช่วยบางคนได้ แต่ไม่จำเป็นสำหรับมือใหม่ และไม่มีสูตรตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน การพยายามนับจนเครียดอาจทำให้หายใจติดขัดกว่าเดิม

ลองใช้วิธีที่เบากว่า คือสังเกตว่าลมหายใจเข้ากับจังหวะเท้าเองหรือยัง ถ้าลมหายใจกับก้าวเริ่มสอดคล้องกันโดยไม่ต้องคิด นั่นแหละคือจังหวะของเรา ถ้ารู้สึกว่าหายใจถี่จนวุ่นวาย ให้ชะลอความเร็วลงแทนการพยายามคุมลมหายใจ

สถานที่ก็มีผลต่อความรู้สึกเวลาหายใจ การวิ่งช่วงเช้าในที่อากาศโปร่ง เช่น ริมหาดที่ลมทะเลพัดผ่านแนวต้นสน มักรู้สึกโล่งกว่าวิ่งริมถนนที่มีควันรถ ใครชอบบรรยากาศแบบนี้และสงสัยเหตุที่แนวสนทะเลขึ้นเรียงยาวตลอดชายฝั่งนราธิวาสก็ไปอ่านต่อได้ ส่วนวันที่ค่าฝุ่นสูง ควรเช็กข้อมูลคุณภาพอากาศจากแหล่งทางการก่อน และย้ายไปวิ่งในร่มแทน

เจ็บจุกชายโครงต้องทำอย่างไร

อาการจุกเสียดชายโครงขณะวิ่งพบได้บ่อยในมือใหม่ โดยเฉพาะเมื่อกินอิ่มก่อนวิ่ง วิ่งเร็วเกินไป หรือหายใจตื้นๆ เมื่อเกิดขึ้น ให้ชะลอเป็นเดิน หายใจออกยาวๆ ช้าๆ ใช้มือกดเบาๆ ตรงจุดที่จุก และลองเอียงตัวไปด้านตรงข้ามกับจุดที่เจ็บเล็กน้อย ส่วนใหญ่จะทุเลาลงเอง

การป้องกันคือเว้นช่วงหลังกินมื้อหนักก่อนวิ่ง วอร์มอัพด้วยการเดินเร็วก่อน และเริ่มวิ่งช้าๆ ไม่ออกตัวแรง

เทคนิคการหายใจแบบหายใจออกยาวและไม่ตื่นตระหนกยังนำไปใช้กับกีฬาอื่นได้ด้วย เช่น คนที่ว่ายในสระคล่องแล้วอยากลองลงทะเล ก็ต้องคุมลมหายใจเมื่อเจอคลื่น อ่านสิ่งที่ต้องรู้เพิ่มก่อนว่ายในทะเลครั้งแรกได้

สุดท้ายต้องแยกให้ออกว่าอาการแบบไหนไม่ใช่แค่ความเหนื่อย การหอบเพราะวิ่งเร็วจะดีขึ้นเมื่อชะลอหรือหยุดพัก แต่ถ้ามีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีด หายใจไม่ออกแม้หยุดพักแล้ว ใจสั่นผิดปกติ หรือเวียนหัวจนรู้สึกจะเป็นลม ให้หยุดวิ่งทันที นั่งพักในที่ปลอดภัย ขอความช่วยเหลือจากคนรอบข้าง และไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุก่อนกลับมาวิ่งอีกครั้ง